Το παλάτι των Ιησουϊτών (όπως αλλιώς λέγεται) βρίσκεται λίγο έξω από τα τελευταία σπίτια του χωριού Μέλανες, στα Καλαμίτσια. Αποτελούσε τον τόπο ανάπαυσης, περισυλλογής και ψυχαγωγίας των ιησουϊτών μοναχών, μετά το κήρυγμα στα χωριά της Νάξου. Το οικοδόμημα αυτό κτίστηκε στα τέλη του 17ου αι. και θεωρείται ως το μεγαλοπρεπέστερο παλάτι του νησιού. Αποτελούσε ένα πραγματικό ανάκτορο, με ευρύχωρες αίθουσες, αποθήκες, μαγειρείο, καθώς και μια εντυπωσιακή σκάλα. Παράλληλα, οι περιποιημένοι, περίτεχνοι κήποι και οι στοές του, φιλοξενούσαν μεγάλο περιστεριώνα και παρεκκλήσι.

Οι Ιησουΐτες εγκαταστάθηκαν στο νησί το 1627, ως αποτέλεσμα της πολιτικής των γάλλων βασιλέων, οι οποίοι παρότρυναν την αποστολή ταγμάτων και μοναχών στον ελληνικό χώρο, στοχεύοντας στην ενδυνάμωση της καθολικής πίστης. Το τάγμα των Ιησουϊτών είχε σημαντική παρουσία στη Νάξο (τόσο στη Χώρα, όσο και στα χωριά), κηρύσσοντας την καθολική πίστη, αλλά – ταυτόχρονα –προσφέροντας αξιόλογο πνευματικό και κοινωνικό έργο. Αποκορύφωμα η ίδρυση σχολής στο Κάστρο της Χώρας, την οποία αργότερα, μετέτρεψαν οι Σαλεσιανοί στη γνωστή Γαλλική Εμπορική Σχολή.

Το 1773, ο πάπας Κλήμης ο ΙΔ κατήργησε το τάγμα των Ιησουϊτών. Το ανάκτορο πέρασε στα «χέρια» του τάγματος των Λαζαριστών και αργότερα (1877) των Σαλεσιανών, οι οποίοι το εγκατέλειψαν οριστικά το 1927. Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (το 1949), τα κτήματα των μοναχών μοιράστηκαν από την ελληνική κυβέρνηση σε ακτήμονες - χωρικούς της περιοχής.

Σήμερα, το ανάκτορο των Ιησουϊτών παραμένει ακόμη σαγηνευτικό και επιβλητικό, στο μέσο μίας μοναδικής τοποθεσίας στην περιοχή των Μελανών. Εντούτοις, η εγκατάλειψη και ο χρόνος έχουν σημαδέψει το άλλοτε μεγαλόπρεπο παλάτι, αφήνοντας το πέτρινό του σώμα και τα λίγα δέντρα που το πλαισιώνουν, να θυμίζουν στον ταξιδιώτη τη λάμψη του παρελθόντος...